-
Księga Henocha - możliwość zakupu, tylko po po?
„Mimo wszystko każdym sposobem, czy obłudnie, czy szczerze, Chrystus jest głoszony. Z tego się raduję i będę się radował.”
Flp 1,18 (UBG)Wydawnictwo Aksum rozpoczęło sprzedaż cyfrowego wydania reklamowanego jako „Pełny kanon etiopski po polsku”, zawierającego 87 ksiąg, w tym Księgę Henocha, Jubileusze i etiopskie księgi Meqabyan. Sam fakt zainteresowania dawnymi tekstami żydowskimi i chrześcijańskimi jest ciekawy. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy zwykłe wydanie znanych od dawna tekstów przedstawiane jest niemal jak odkrycie czegoś, co przez wieki było przed czytelnikiem ukrywane.
Strona sprzedażowa jest napisana bardzo emocjonalnym, sensacyjnym językiem. Czytelnik dowiaduje się, że „nie pokazano mu wszystkiego”, że pewne księgi były „zakazane” i „ukryte”, a następnie otrzymuje zapewnienie: „Teraz możesz. Wszystkie. Po polsku. Bez pośredników”. Dalej wydawca nazywa oferowane teksty wręcz „brakującą częścią” Biblii. Taki sposób reklamy może stworzyć wrażenie, że oto ujawniono Polakom coś wcześniej niedostępnego.
Tymczasem w przypadku Księgi Henocha żadnej takiej sensacji nie ma. Polski przekład 1 Henocha przygotował przed laty ks. prof. Ryszard Rubinkiewicz SDB, biblista związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Jego „Księga Henocha etiopska” została opublikowana w zbiorze Apokryfy Starego Testamentu i do dziś jest cytowana w polskiej literaturze naukowej.
Co więcej, w 2026 roku cały tekst Księgi Henocha można przeczytać i pobrać bezpłatnie po polsku w kolejnym współczesnym przekładzie — jako tekst WWW oraz pliki PDF, EPUB i MOBI.
Księga Henocha po polsku – pełny tekst i pliki do pobrania:
https://chrzescijanie-rzeszow.pl/ksiega-henochaW nocie redakcyjnej tego wydania wskazano tekst etiopski ge'ez, fragmenty greckie i aramejskie z Qumran oraz literaturę krytyczną Charlesa, Knibba, Nickelsburga i VanderKama.
Dlatego szczególnej ostrożności wymaga reklama Aksum mówiąca o księgach, których rzekomo przez „czterysta lat polskich przekładów Biblii nikt nie przełożył”. Przynajmniej w odniesieniu do Henocha jest to sformułowanie bardzo mylące: polski przekład naukowy istnieje od dawna, a dziś istnieją również wersje dostępne bezpłatnie w Internecie.
Nie znaczy to oczywiście, że samo przygotowanie tomu zbierającego 87 ksiąg jest czymś niewłaściwym. Taki zbiór może być wygodny i interesujący. Towarem jest jednak przede wszystkim opracowanie, przekład, skład i wygoda zebrania tekstów w jednym miejscu — nie odkrycie jakichś tajnych ksiąg, które ktoś dotąd ukrywał.
Co więcej, sam Aksum zapewnia, że w nocie wydawniczej podaje dla każdej księgi źródło przekładu i podstawę prawną. To bardzo dobra deklaracja, ale przed oceną wartości tego wydania chcielibyśmy wiedzieć coś jeszcze: kto przełożył 21 dodatkowych ksiąg, z jakich języków je tłumaczono oraz z jakich wydań krytycznych korzystano? Szczególnie ważne jest to w przypadku ksiąg Meqabyan, których nie należy mylić z greckimi Księgami Machabejskimi.
Na obecnym etapie strona Aksum sprawia więc bardziej wrażenie agresywnej kampanii sprzedażowej wykorzystującej aurę tajemnicy i „ukrywanej wiedzy” niż informacji o rzeczywistym odkryciu tekstologicznym. Nie mamy podstaw, by zarzucać wydawcy oszustwo, ale przed wydaniem pieniędzy warto najpierw sprawdzić, co dokładnie kupujemy — zwłaszcza że przynajmniej część przedstawianych jako niezwykłe tekstów, z Księgą Henocha na czele, od dawna można czytać po polsku, także bezpłatnie.
-
Tisza be-Aw — dzień żałoby nad Jerozolimą
Tisza be-Aw — dzień żałoby nad Jerozolimą
Tisza be-Aw, czyli dziewiąty dzień żydowskiego miesiąca Aw, jest najważniejszym żydowskim dniem żałoby. Żydzi wspominają wówczas przede wszystkim zburzenie dwóch świątyń w Jerozolimie. Dzień ten przypomina zarówno o historycznych katastrofach, jak i o biblijnych proroctwach dotyczących sądu, odnowienia Izraela i przyszłości Jerozolimy.
Kiedy przypada Tisza be-Aw?
W 2026 roku Tisza be-Aw rozpoczęło się po zachodzie słońca 22 lipca i zakończyło wieczorem 23 lipca. Nie przypadło więc 29 lipca. Dnia 29 lipca 2026 roku obchodzono już Tu be-Aw, czyli piętnasty dzień miesiąca Aw — święto o radosnym charakterze.
Zburzenie pierwszej świątyni
Pierwszą świątynię w Jerozolimie, zbudowaną przez Salomona, zniszczyli Babilończycy pod wodzą Nabuchodonozora. Biblia opisuje te wydarzenia w 2 Księdze Królewskiej 25, 2 Księdze Kronik 36 oraz w 52 rozdziale Księgi Jeremiasza.
Księgi biblijne wymieniają siódmy i dziesiąty dzień piątego miesiąca. Najprawdopodobniej opisują w ten sposób kolejne etapy zdobywania miasta i palenia świątyni. Tradycja żydowska ustanowiła wspólny dzień żałoby dziewiątego dnia miesiąca Aw.
Zniszczenie Jerozolimy było wypełnieniem ostrzeżeń proroków. Jeremiasz przez wiele lat zapowiadał, że z powodu bałwochwalstwa, niesprawiedliwości i zatwardziałości mieszkańców miasto zostanie wydane królowi Babilonu. Wzywał lud do pokuty, lecz jego słowa zostały odrzucone.
Wypełnienie tych zapowiedzi opisują między innymi:
- 2 Krl 25,
- 2 Krn 36,17–21,
- Jr 39,
- Jr 52.
Post piątego miesiąca
Po powrocie Żydów z niewoli babilońskiej pamięć o zniszczeniu świątyni nadal była żywa. W Księdze Zachariasza wspomniany jest post piątego miesiąca, utożsamiany z żałobą po zburzeniu Jerozolimy.
„Post czwartego miesiąca, post piątego, post siódmego i post dziesiątego staną się dla domu Judy weselem, radością i pogodnymi świętami”.
Za 8,19
Bóg zapowiada więc, że nadejdzie czas, gdy dni żałoby zostaną zamienione w dni radości.
Zburzenie drugiej świątyni
Druga świątynia została zniszczona przez Rzymian w 70 roku po Chrystusie. Wydarzenia te opisał żydowski historyk Józef Flawiusz, uczestnik i świadek wojny żydowskiej.
Według jego relacji świątynia spłonęła około dziesiątego dnia miesiąca Aw. Tragedię tę połączono w tradycji żydowskiej z rocznicą wcześniejszego zburzenia świątyni przez Babilończyków.
Wypełnienie słów Jezusa
Dla chrześcijan zburzenie Jerozolimy w 70 roku było również wypełnieniem słów Jezusa. Gdy uczniowie podziwiali zabudowania świątyni, Jezus powiedział:
„Nie pozostanie tu kamień na kamieniu, który by nie został zwalony”.
Mt 24,2
Jezus zapowiedział także oblężenie miasta:
„Gdy ujrzycie Jerozolimę otoczoną przez wojska, wtedy wiedzcie, że przybliżyło się jej spustoszenie”.
Łk 21,20
Wypełnienie tych słów nastąpiło około czterdziestu lat później. Wojska dowodzone przez Tytusa zdobyły Jerozolimę, spaliły świątynię i zniszczyły znaczną część miasta.
Jakie jeszcze wydarzenia wspominają Żydzi?
Tradycja żydowska łączy z dziewiątym dniem Aw również inne nieszczęścia:
- wydanie wyroku na pokolenie Izraelitów, które nie chciało wejść do Ziemi Obiecanej,
- upadek twierdzy Betar po powstaniu Bar-Kochby,
- przeoranie Jerozolimy przez Rzymian,
- późniejsze prześladowania, wygnania i katastrofy dotykające naród żydowski.
Nie wszystkie wydarzenia przypisywane temu dniu można równie dokładnie potwierdzić historycznie. Razem tworzą jednak żydowską pamięć o utracie świątyni, ziemi, miasta i narodowej niezależności.
Dlaczego Żydzi nadal obchodzą Tisza be-Aw?
Żydzi obchodzą Tisza be-Aw, ponieważ świątynia nie została odbudowana, a naród żydowski nadal oczekuje pełnego odnowienia Jerozolimy.
Tisza be-Aw nie jest świętem ustanowionym w Prawie Mojżeszowym. Jest późniejszym dniem postu i żałoby, wyrastającym z pamięci o historycznych katastrofach.
W synagogach czyta się tego dnia Księgę Lamentacji, opisującą płacz nad zniszczoną Jerozolimą. Przez około dobę obowiązuje post. Wielu religijnych Żydów rezygnuje również z wygodnego siedzenia, skórzanego obuwia, kąpieli i innych oznak przyjemności.
Dla chrześcijanina dzień ten może być przypomnieniem, że Bóg rzeczywiście wykonuje zapowiedziany sąd, ale jednocześnie nie porzuca swoich obietnic. Zburzenie obu świątyń pokazuje powagę grzechu, natomiast proroctwa wskazują na przyszłe odnowienie Izraela.
Co jeszcze ma się wydarzyć?
Biblia nie naucza, że coroczne obchodzenie Tisza be-Aw uruchamia jakieś przyszłe wydarzenia. Zapowiada jednak, że historia Izraela i Jerozolimy jeszcze się nie zakończyła.
Prorok Zachariasz mówi o przyszłym czasie, gdy mieszkańcy Jerozolimy rozpoznają Tego, którego przebili:
„Będą patrzeć na mnie, którego przebili, i będą go opłakiwać”.
Za 12,10
Jezus powiedział mieszkańcom Jerozolimy:
„Nie ujrzycie mnie odtąd, aż powiecie: Błogosławiony, który przychodzi w imieniu Pana”.
Mt 23,39
Paweł napisał natomiast o częściowym i czasowym zatwardzeniu Izraela oraz o jego przyszłym zbawieniu:
„I tak cały Izrael będzie zbawiony”.
Rz 11,26
Proroctwa wskazują więc na przyszłe duchowe nawrócenie Izraela, powrót Mesjasza oraz odnowienie Jerozolimy. Zachariasz zapowiada również, że obecne dni postu i żałoby zostaną zamienione w radość.
Ostatecznym rozwiązaniem problemu nie będzie jednak samo odbudowanie kamiennej świątyni. Najważniejsze będzie rozpoznanie i przyjęcie Jezusa Mesjasza, który złożył doskonałą i ostateczną ofiarę za grzech oraz jest jedyną drogą człowieka do Boga.
Źródła biblijne: 2 Krl 25; 2 Krn 36,17–21; Jr 39; Jr 52; Za 8,19; Za 12,10; Mt 23,39; Mt 24,2; Łk 21,20–24; Rz 11,25–27.
-
W Pelplinie odnaleziono dwa nieznane kazania Augustyna
W Pelplinie odnaleziono dwa nieznane kazania Augustyna
W czerwcu 2026 roku poinformowano o ciekawym i ważnym odkryciu dokonanym w Bibliotece Diecezjalnej w Pelplinie. W XII-wiecznym łacińskim rękopisie, przechowywanym w Polsce, zidentyfikowano dwa nieznane dotąd kazania przypisywane św. Augustynowi z Hippony. Odkrycia dokonał prof. Christian Tornau, filolog klasyczny z Uniwersytetu w Würzburgu, który pracuje obecnie nad pierwszym krytycznym wydaniem tekstów we współpracy z zespołem Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum.
To wydarzenie warto zauważyć także dlatego, że rękopis znajduje się w Pelplinie. Polska biblioteka diecezjalna okazała się miejscem przechowania tekstu ważnego dla badań nad historią chrześcijaństwa zachodniego. Pelplin, znany między innymi z cennych zbiorów rękopiśmiennych i drukarskich, jeszcze raz przypomina, że także w polskich archiwach i bibliotekach mogą znajdować się materiały o znaczeniu międzynarodowym.
Odnalezione kazania dotyczą trudnego fragmentu z 1 Księgi Samuela 28, gdzie król Saul, odrzucony przez Boga i stojący wobec zagrożenia ze strony Filistynów, udaje się do kobiety wywołującej duchy w Endor. Na jego prośbę kobieta przywołuje Samuela, który zapowiada Saulowi klęskę i śmierć. Ten fragment od wieków budzi pytania: czy rzeczywiście pojawił się Samuel, czy było to oszustwo, złudzenie albo działanie dopuszczone przez Boga dla osądzenia nieposłusznego króla?
Augustyn w odnalezionych kazaniach nie daje łatwej odpowiedzi. Według badaczy przedstawia różne możliwości interpretacji i zostawia słuchaczom przestrzeń do namysłu. Z punktu widzenia historii teologii jest to bardzo cenne, bo pokazuje sposób pracy jednego z najważniejszych autorów chrześcijaństwa zachodniego. Augustyn miał ogromny wpływ na późniejsze myślenie Kościoła, zwłaszcza w sprawach łaski, grzechu, Kościoła i sposobu czytania Biblii.
Trzeba jednak powiedzieć także drugą rzecz. Doceniając Augustyna jako wybitnego myśliciela i świadka historii Kościoła, nie musimy przyjmować bez zastrzeżeń jego metody interpretacji Pisma. Szczególnie jego skłonność do alegorycznego czytania Biblii wywarła później bardzo szeroki, a często także szkodliwy wpływ na chrześcijańską interpretację tekstu biblijnego. Z konserwatywnego punktu widzenia Biblia powinna być czytana najpierw tak, jak jest napisana, w kontekście, z zaufaniem do jej prawdziwości i autorytetu.
Dlatego historia Saula i kobiety z Endor nie powinna być dla nas przede wszystkim okazją do spekulacji o świecie duchów, ale poważnym ostrzeżeniem. Saul wcześniej odwrócił się od posłuszeństwa Bogu, a w chwili kryzysu szukał odpowiedzi tam, gdzie Bóg tego zakazał. Tekst biblijny prowadzi więc do bardzo praktycznego wniosku: człowiek nie może zastępować zaufania do Boga religijną ciekawością, magią, manipulacją ani kontaktem z siłami duchowymi poza Bożym porządkiem.
Najbardziej uczciwie można więc powiedzieć, że odkrycie w Pelplinie jest ważne historycznie i naukowo. Dwa nieznane kazania Augustyna mogą pomóc lepiej poznać historię interpretacji Biblii i rozwój teologii zachodniej. Pierwsze krytyczne wydanie tekstów zapowiadane jest na koniec 2026 roku. Dla nas jednak najwyższym punktem odniesienia pozostaje nie Augustyn, ale samo Pismo Święte — czytane w kontekście, z wiarą w jego autorytet i z gotowością zastosowania go w życiu.
Źródła
Uniwersytet w Würzburgu: Two new sermons by St Augustine discovered
Diecezja Pelplińska: Niezwykłe odkrycie! Odnaleziono nieznane kazania św. Augustyna
RMF24: Sensacyjne odkrycie w Pelplinie: Dwa nieznane kazania św. Augustyna
